Sherqiy Türkistan İnqilabi Tügidimu?

  Bu so'algha, Sherqiy Türkistan xelqining rohi halitini tetqiq qilmighan we bu inqilap netijiside omumiy xelqning yürikige ornashqan héssiyattin xewersiz we dunya milletlirining tarixini bilmigen kishi, “tügidi”-dep jawap bérishi mumkin. Chünki, bu kishiler Sherqiy Türkistan xelqining qolida qoral yoqliqini we düshmenning nahiyiti küchlük ikenlikinila körmekte. Bu seweptin Sherqiy Türkistan xelqining herqandaq heriketke charisiz halda teqdirge boysunup turghanliqini, inqilapning tügigenliki dep hésaplimaqta.

Hazirqi basquchta düshmenning, yalghan teshwiqat we qanliq tehdit bilen xelqning meniwi dunyasini zeherlishi, xelqning milliy qudritini yoqutush üchün, milletning ijtima’i we siyasi heqlirini telep qilishqa héchqandaq imkaniyet bermeywatqanliqini buning’gha delil qilip körsitishmekte.

 Uning üstige, Sherqiy Türkistanning töt etrapining dunyaning eng igiz taghliri bilen we eng yaman chölliri bilen oralghanliqi we héchbir teripi déngizgha yéqin emesliki, qurughluqtimu medeniy memliketlerdin bek yiraq ikenlikidin ibaret bu jughrapiyilik teleysizliki we küchlük düshmenning achköz we tamaxor aghzigha bek yéqin bolghanliqi yuquridiki köz qarashni quıwwetleydu.

  Lékin, Sherqiy Türkistan xelqining rohi halitini tetqiq qilghan, xelqning inqilap dewridin béri küchlinip kéliwatqan milletperwerlik héssiyati, hazir düshmenning qanliq zulumi we qanliq basturushi netijiside téximu kücheygen ghezep we nepret héssiyatini tarix we siyaset nuqti’inezeridin oylighan kishiler bu soalgha jiddilik bilen, “hergiz tügimidi we hergiz tügimeydu!”- dep jawap béridu. Ular bundaq dep jawap bérishte intayin heqliq. Chünki, Sherqiy Türkistan xelqi, yigirme yildin béri dunyadiki erkin milletlerning ezizlikini, herxil heqqe ige ikenlikini, maarip, tijaret, déhqanchiliq, sana’et, eskiriy we bashqa ijtima’i ishlarning hemmisi u milletning paydisi üchün xizmet qilidighanliqini bilip kelmekte.

  Asaret astidiki milletlerning, bolupmu, Sherqiy Türkistan xelqining xarlan’ghan, herqandaq heq-hoquqtin mehrum, herxil zulum we qiyin-qistaq astida éziliwatqanliqi, her ishta dunya milletlirining arqisida qalghanliqi, maarip, iqtisat ishliri we tebi’i bayliqning hemmisi düshmenning menpe’eti üchün ikenlikini we xelqning pütün ijtima’i menpe’etliridin mehrum qilin’ghanliqini Sherqiy Türkistan xelqi ashkara körüp yetmekte. Shundaqla, dunya milletliri qatarida izzet-abroygha ige bolush üchün eng eqelli heqlirini qolgha élish üchün, bext-saadet ichide yashash üchün bashqa qanxor zalimlar aldida haywan padilirigha oxshash yashashtin qutulup, insanliq heqlirige ige bolush üchün- yatlarning hakimiyitidin qutulup, yerlik we milliy idariy teshkil qurushtin bashqa chare yoqluqigha, Sherqiy Türkistan xelqi chin könglidin iman keltürmekte.

  Düshmenning qudretlik küchi, qanliq zulmi, aldamchi teshwiqatliri, uydurma namayishliri bu imanni suslashturalmaydu! Belki, bu ishlar xelqimizning bu imanini küchlendürüp, düshmen’ge bolghan adawet we nepret héssini ashurushta eng muhim amillardur. Bu siyaset we tarix sehniliride ispatlan’ghan bir heqiqettur.

  Düshmenning zorluq- zombuluq we jallatliq bilen xelqni qorqutushi, bir qisim wijdansizlar wastisi bilen qorqutup, bésim ishlitishliri körünüshte xelqni bir mezgil quwetke boy égishke mejbur qilidu. Emma, yuquriqi muqeddes küchlük iman we heqiqi meniwi quwwet öchken yanar taghning bir mezgillik jimjitliqigha oxshash körünüshte gheplet uyqusida yatqandek qilsimu, emeliyette, ich-ichidin qaynap, hararitini da’im ashurmaqta. Bir yer tewresh yaki bashqa bir kichikkine heriket netijiside birdin yalqunlinip téship, herqandaq tosalghuni we herqandaq düshmenni köydürüp külge aylanduruwétish qudritini her zaman ulghaytip turidu. Chünki, mundaq bir milletning menggü esirlikte qalmaydighanliqi we düshmenning béshigha bir bala kelgen zaman pursettin paydilinip, birdin heriketlinip, musteqilliqni qolgha keltürüp, shereplik hayatqa érishkenliki, tejribilerdin ötken bir heqiqettur. Zulum siyasitini hökümranliqning asasi qailghan döletlerning uzun’gha qalmay halak bolushi we tarix sehipiside bir ibret menzirisi qilip körsitidighanliqi Allah taalaning éniq bir aditidur.

  Düshmenning, zulum we istibdat yoli bilen xelqni öz millitidin tandurush we yalghan teshwiqatlar bilen u milletning teqdirini öz paydisigha qurban qilish üchün qilghan teshebbuslirining eksi netije béridighanliqi insaniyet terixida köp uchraydighan ehwaldur.

  Sherqiy Türkistanning jughrapiyilik weziyitidin kélip chiqqan qiyinchiliq, bügünki we burunqi palaketlerning muhim sewebidur. Eger, bu paydisiz amil bolmighan bolsa, Sherqiy Türkistan’gha héchqandaq bir chet döletning tajawuz qilishi mumkin emesti. Gherbiy asiyadiki Türk qérindashlirimizdek herqandaq düshmenni öz waqtida uzaqlashturup, yétersizliklirimizni waqtida toluqlap, da’im musteqil yashighan bolattuq. Lekin, bu qiyinchiliq yenggili bolmaydighan qiyinchiliq emes. İmkaniyet dairisi ichide bolghan herqanche qiyin ishningmu insanning gheyriti we pidakarliqi bilen yenggili bolidighanliqi her eqil igisige melumdur. Eger, insan gheyret we pidakarliqni tashlap, “Qazagha riza, balagha sebri” dep, ajizliq, horunluq we qorqaqliq yolini tutsa, undaq insan’gha asan ishmu qiyin bolup qalidu, elbette.

  Ata-bowimizning Türkistanda dunyani titretken qanliqlarni qurghanliqi, musteqilliqlirini we izzetlirini esirlerche saqlap qalghanliqliri tarixta pütün dunyagha melum. Ularning zamanisidimu hazirqi jughrapiyilik qiyinchiliq bar idi. Peqet, ularning gheyret we pidakarliqi u qiyinchiliqni yengdi emesmu? Dimek, bir millette wetenperwerlik we milletperwerlik héssiyati urghupla turidiken u milletning muqeddes meqsitige tosalghu bolidighan siyasiy, jughrapiy we bashqa herqandaq qiyinchiliq hel bolidu, herqandaq düshmenni yéngip kételeydu.

  Bu qiyinchiliqlar, uning meqsetlirining emelge éshishini biraz kéchiktürsimu, pütün xelq ümidsizlenmey birlik we pidakarliq bilen tiriship, pursetlerdin yaxshi paydilinip, qiyinchiliqlarni yéngidighanla bolsa, közligen meqset- muradigha choqum yételeydu. Bular tarixta bilin’gen hadisilerdur. Mana, Sherqiy Türkistan mesilisige bu nuqti’inezer bilen qaraydighan Sherqiy Türkistan perzentliri yurt ichide we yurt téshida xéli köp sanni igelleydu. Bularning mewjutluqi weten we milletning ghayet parlaq we saadetlik kélechekke érisgidighanliqining muhim amili. Bularning meyli yurt ichide bolsun yaki yurt téshida bolsun mumkin qeder toghra herikette bolghanliri omumiy xelqning yuquriqi mustehkem imani we héssiyati bilen birliship, nahiyiti keng we paydiliq bir inqilap herikitini meydan’gha keltürgüsi!

  Körünüp turuptiki, Sherqiy Türkistan inqilabi tügimidi. Musteqilliq ni’imiti qolgha kelgiche bu inqilapning tügishi mumkin emes!

Ulugh we qadir Allahtin palaketke uchrighan

bendilirige rehmet we nusret,

düshmenlirige ghezep we meghlubiyet

tileymiz.

Amin!

Hijri 1359-yili, Rebi'ul-ewwelning 10-küni, Peyshenbe

(Miladi 1940-yili 4-ayning 18-küni)

Kabul, Afghanistan

                                                                      Muhemmedimin Bughra

                                                                                        (İmza)

www.turkistanim.org

E-Mail: uyghur@turkistanim.org